Hergebruik van grond volgens het Bouwstoffenbesluit

Sinds 1999 is het hergebruik van grond gebonden aan de regels van het bouwstoffenbesluit (Bsb). Partijen grond moeten volgens dat besluit eerst een keuring ondergaan (partijkeuring volgens het Bsb-protocol). Alleen schone grond mag weer onderdeel uitmaken van de bodem. (Licht) verontreinigde grond mag - net als asfalt of bakstenen – alleen als bouwstof worden gebruikt. Dat wil zeggen dat de grond niet mag mengen met de bodem en weer moet worden weggehaald als het grondwerk zijn functie verliest. Bovendien moet (licht) verontreinigde grond voldoen aan de eisen uit het Bsb van samenstelling en uitloging. Het gaat er dan om dat de bouwstof niet teveel vuil afgeeft (uitloogt) aan de onderliggende (schone) bodem. Toepassing moet gemeld worden en bewijsmiddelen van de grondkwaliteit moeten worden overlegd.

Sterk(er) verontreinigde grond (die niet aan de eisen van samenstelling of uitloging voldoet) mag niet worden toegepast. Daarvoor is stort of reiniging vaak de enige oplossing.

De Vrijstellingsregeling grondverzet

De Vrijstellingsregeling grondverzet (Vg) maakt hergebruik van grond als bodem mogelijk, mits de opgebrachte grond van ‘vergelijkbare kwaliteit’ is als de ontvangende bodem. Er mag dus nooit een slechtere kwaliteit grond worden opgebracht. In de Vg is geregeld dat gemeenten een zogenaamde bodemkwaliteitskaart moeten opstellen, waaruit de kwaliteit van de bodem kan worden afgelezen. Tot de bodemkwaliteitskaart behoort ook een bodembeheerplan met regels voor het grondverzet. We lieten de bodemkwaliteitskaart en het bodembeheerplan opstellen voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen, Bloemendaal, Haarlemmerliede & Spaarnwoude, Heemstede en Zandvoort . De acht gemeenten worden aangeduid als regio IJmond.

De terreinen van Corus en het beheergebied van het provinciaal waterleidingbedrijf (PWN) zijn uitgesloten. Hiervoor waren al aparte bodemkwaliteitskaarten opgesteld.

De bodemkwaliteitskaart

De bodemkwaliteitskaart geeft aan wat de gemiddelde kwaliteit van de bodem is in de regio. Het totale grondgebied is opgedeeld in zones van vergelijkbare kwaliteit. Ook is onderscheid gemaakt in de kwaliteit van de bovengrond (0 – 100 cm) en de ondergrond (100 – 200 cm). Er komen zones met schone grond (groene zones) en zones met licht verontreinigde grond (gele en oranje zones) voor.

De bodemkwaliteitskaart kan zowel gebruikt worden bij hergebruik van schone als van licht verontreinigde grond. De bodemkwaliteitskaart is vaak voldoende bewijsmiddel (in gele en oranje kwaliteitszones) voor grondverzet.

Regels bij grondverzet

Bij de bodemkwaliteitskaart hoort een bodembeheerplan, waarin alle regels voor het grondverzet zijn opgenomen:

• voor het grondverzet geldt de hoofdregel dat schone grond (groene zones) in elke zone mag worden toegepast
• licht verontreinigde grond (gele zones) mag alleen in licht verontreinigde zones worden toegepast
• licht verontreinigde grond uit oranje zones mag niet zonder meer worden toegepast
• grond uit licht verontreinigde (gele) zones toepassen in schone (groene) zones kan alleen als uit (aanvullend) bodemonderzoek blijkt dat die grond uit de licht verontreinigde zone toch schoon is.
• Alle grondverzet moet gemeld worden. Uiterlijk vijf werkdagen voor toepassing moet het werk schriftelijk gemeld worden bij de Milieudienst IJmond of de gemeente.

Uitzondering 1: Verdachte en vuile plekken

In de regio zijn meerdere zogenaamde ‘vlekken’ met een sterkere verontreiniging aanwezig of plekken waar bodemvervuiling te verwachten valt, zoals bij olietanks, puinlagen e.d. Deze vervuilde of verdachte plekken staan niet aangegeven op de bodemkwaliteitskaart. Grond afkomstig van deze verdachte plekken, of plekken waar afwijkende verontreiniging bekend is, mag echter nooit zomaar op de schop gaan. Op dergelijke plekken blijft altijd onderzoek noodzakelijk. Dit geldt ook voor plekken waarvoor de provincie Noord-Holland een aparte status heeft toegekend (zoals gedeelten van de provinciale ecologische hoofdstructuur of archeologisch waardevolle gebieden). U kunt bij ons of de gemeente informeren naar deze locaties (zie: Meer informatie).

Ook grond afkomstig van niet gezoneerde gebieden en van gebieden waarvan geen gegevens over de bodemkwaliteit bekend zijn moet altijd eerst gekeurd worden, omdat de kwaliteit nog niet bekend is. U bent er als eigenaar van een werk zelf voor verantwoordelijk dat er geen sterker verontreinigde grond wordt toegepast.

Daarom moet u altijd een vooronderzoek verrichten. Ook kunt u ons of de gemeente vragen wat zij al weten van de betrokken locaties. Is er sprake van een verdenking, dan kunt u deze door een bodemonderzoek proberen weg te nemen.

Uitzondering 2: grond afkomstig van licht verontreinigde oranje zones

Licht verontreinigde grond komt voor op veel plaatsen in Nederland. Deze staan op de bodemkwaliteitskaart aangegeven als gele en oranje zones. De licht verontreinigde grond uit oranje zones bevat te hoge gehalten waardoor de kans bestaat dat toch verontreiniging boven de normen voor hergebruik aanwezig is. Partijen grond uit de oranje zones moeten eerst gekeurd worden volgens het Bsb-protocol om te zien of ze mogen worden toegepast in andere (licht verontreinigde) zones. De resultaten van deze keuring moeten dan getoetst worden aan de toetsingswaarden van de zone waar de grond toegepast moet worden.

Grond van elders

Soms komt grond uit een andere gemeente. Als die gemeente ook een bodemkwaliteitskaart heeft, is toepassing op basis van de bodemkwaliteitskaart en het bodembeheerplan mogelijk. De grond moet dan wel van vergelijkbare kwaliteit zijn. Daarvoor moet duidelijk zijn in hoeverre voor beide gemeenten een overeenkomstige norm geldt, op basis waarvan vaststelling plaatsvindt van de kwaliteit van de grond. De Milieudienst IJmond beoordeelt of hiervan sprake is. Is er geen bodemkwaliteitskaart, of is sprake van een bijzondere situatie, zoals een (verdenking van een) lokale verontreiniging, dan moet de toe te passen partij eerst gekeurd worden volgens het Bsb-protocol. Vervolgens wordt weer gekeken of de grond van vergelijkbare kwaliteit is.

Strikte handhaving

Samen met de gemeenten zien wij streng toe op naleving van de regels rond grondverzet. Regelmatig worden controles uitgevoerd om te zien of alle grondverzet wel volgens de regels gemeld wordt en of de meldingen overeenstemmen met de praktijk. Bij de handhaving van de regels rond grondverzet wordt nauw samengewerkt met andere handhavers, zoals de politie.

Wat moet ik doen?

• neem contact op met ons of de gemeente om te bepalen of de bodemkwaliteitskaart en het bodembeheerplan voor het gebied van herkomst en van toepassing geldig is (zie: Meer informatie)
• doe vooronderzoek naar afwijkende verontreinigingen of verdenkingen (verdenkingen eventueel onderzoeken)
• kijk of er nog speciale regels gelden (zoals gebieden met een door de provincie toegekende aparte status)
• laat zonodig een partijkeuring volgens het Bsb-protocol uitvoeren (voor grond uit oranje gebieden)
• dien uiterlijk vijf werkdagen voor toepassing een schriftelijke melding in bij ons of de gemeente.

Let op: de eigenaar van de grond blijft verantwoordelijk voor grondverzet volgens de bodemkwaliteitskaart en het bodembeheerplan.

Meer informatie en meldingsformulieren?

Voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen, Heemstede en Zandvoort: Milieudienst IJmond, Wijckermolen 2, Beverwijk (tegenover NS-station), telefoon: 0251-263863, website: www.milieudienst-ijmond.nl.

Voor de gemeenten Bloemendaal en Haarlemmerliede & Spaarnwoude kunt u rechtstreeks contact opnemen met de gemeente.